- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਫਾਈਨਾਂਸ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਹੋ ਪਰੇਸ਼ਾਨ? ਹੁਣ 1 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ RBI ਦਾ ਨਵਾਂ 'ਸੁਪਰ' ਪਲਾਨ, ਘਰ ਬੈਠੇ ਸੁਲਝੇਗੀ ਹਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬੈਂਕ, ਕੋਈ ਲੋਨ ਕੰਪਨੀ (NBFC), ਮੋਬਾਈਲ ਵਾਲੇਟ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਇਨਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਸਰਵਿਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 1 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਆਸਾਨ ਵਿਵਸਥਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Mon, 13 Jul 2026 04:48 PM (IST)
Updated Date: Mon, 13 Jul 2026 04:59 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬੈਂਕ, ਕੋਈ ਲੋਨ ਕੰਪਨੀ (NBFC), ਮੋਬਾਈਲ ਵਾਲੇਟ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਇਨਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਸਰਵਿਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 1 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਆਸਾਨ ਵਿਵਸਥਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ- ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਓਮਬਡਸਮੈਨ ਯੋਜਨਾ (RB-IOS), 2026। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਵਿੱਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਮਝੋ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਕਿਸ ਦੇ ਲਈ ਹੈ?
ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:
ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕ।
ਨਾਨ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕੰਪਨੀਆਂ (NBFCs)।
ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਵਾਲੇਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ।
ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਇਨਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀਆਂ।
ਆਰਬੀਆਈ ਓਮਬਡਸਮੈਨ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਦਰਜ ਕਰੀਏ?
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਵੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧੇ ਆਰਬੀਆਈ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੇ 3 ਆਸਾਨ ਤਰੀਕੇ ਹਨ:
ਆਨਲਾਈਨ: ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੋਰਟਲ https://cms.rbi.org.in 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ।
ਈ-ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ: ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ crpc@rbi.org.in 'ਤੇ ਮੇਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਡਾਕ ਜਾਂ ਕੂਰੀਅਰ ਰਾਹੀਂ: ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੂੰ 'ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੇਂਦਰ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਸੈਂਟਰਲ ਵਿਸਟਾ, ਸੈਕਟਰ - 17, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 160017' 'ਤੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਕੀ ਨਾ ਕਰੀਏ?
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਤੁਰੰਤ ਰਸੀਦ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਸਟੇਟਸ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਸਹੀ ਫਾਰਮ ਦੀ ਚੋਣ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਈ-ਮੇਲ ਜਾਂ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਫਾਰਮ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਕਰੋ: ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਥਾ ਕੋਲ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੀ ਕਾਪੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਜੋੜੋ।
ਸਹੀ ਸੰਪਰਕ ਵੇਰਵੇ: ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਾਲੂ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਸਹੀ ਈ-ਮੇਲ ਆਈਡੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀ ਨਾ ਕਰੀਏ?
ਸਿੱਧੇ ਆਰਬੀਆਈ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਓ: ਆਪਣੀ ਸਬੰਧਤ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਫਾਈਨੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੇ ਆਰਬੀਆਈ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।
ਬਿਨਾਂ ਸਬੂਤ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਅੱਧੀ-ਅਧੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਾ ਕਰੋ।
ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾ ਵਰਤੋ: ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲਗਾਓ।
24 ਘੰਟੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਹੈਲਪਲਾਈਨ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਪਰਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਟੋਲ-ਫ੍ਰੀ ਨੰਬਰ 14448 'ਤੇ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਵਾਜ਼ (IVRS): ਇਹ ਸੁਵਿਧਾ 24 ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਸੱਤੋ ਦਿਨ ਚਾਲੂ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ: ਤੁਸੀਂ ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਸਵੇਰੇ 8:00 ਵਜੇ ਤੋਂ ਰਾਤ 10:00 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਸੁਵਿਧਾ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 10 ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਰਾਠੀ, ਤਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਆਦਿ) ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
DICGC ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਿੱਥੇ ਕਰੀਏ?
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ 'ਨਿਕਸ਼ੇਪ ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਅਯ ਗਾਰੰਟੀ ਨਿਗਮ' (DICGC) ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਲਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ ਅਤੇ ਪਤੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।