ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਇਰਾਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਕ... 12 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਬਦਲੇ 4 ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ, ਇੱਕ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਕਾਰਜਕਾਲ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ’ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਇਰਾਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਾਵਡੇਕਰ, ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰਿਆਲ ਨਿਸ਼ੰਕ ਅਤੇ ਹੁਣ ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।
Publish Date: Sun, 26 Jul 2026 10:37 AM (IST)
Updated Date: Sun, 26 Jul 2026 10:39 AM (IST)
ਅਰਵਿੰਦ ਪਾਂਡੇ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ’ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਇਰਾਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਾਵਡੇਕਰ, ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰਿਆਲ ਨਿਸ਼ੰਕ ਅਤੇ ਹੁਣ ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਣੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀਆਂ ’ਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਨੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ ਪਰ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ 2021 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਤੀਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡਣੀ ਪੈ ਗਈ।
12 ਸਾਲਾਂ ’ਚ 4 ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ 2014 ’ਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਇਰਾਨੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਾਵਡੇਕਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਹੁਣ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੀ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹਿ ਸਕੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਈ 2019 ’ਚ ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰਿਆਲ ਨਿਸ਼ੰਕ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜੁਲਾਈ 2021 ’ਚ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 12 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਰਹੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ।
12 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਕਿਸ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਰਿਹਾ ਕਾਰਜਕਾਲ?
ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਇਰਾਨੀ - ਮਈ 2014 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2016 ਤੱਕ - ਦੋ ਸਾਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਾਵਡੇਕਰ - ਜੁਲਾਈ 2016 ਤੋਂ ਮਈ 2019 ਤੱਕ - ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਸਾਲ।
ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰਿਆल ਨਿਸ਼ੰਕ - ਮਈ 2019 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2021 ਤੱਕ - ਦੋ ਸਾਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ।
ਧਰਮਿੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ - ਜੁਲਾਈ 2021 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ - ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ।