ਦੋਹਰੇ ਕਤਲੇਆਮ 'ਚ ਸਾਬਕਾ ਸਪਾ MLC ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਸਮੇਤ 10 ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ, 6 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਵਕੀਲ ਮੰਜੁਲ ਚੌਬੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੁਧਾ ਚੌਬੇ ਕਤਲੇਆਮ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐੱਮ.ਪੀ.-ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਏ. ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਸਪਾ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਸੀ. ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤੋਸ਼ ਪਾਠਕ ਸਮੇਤ 10 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਆਲੇ-ਕוਲੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਚਰਚਾਵਾਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਬਾਲਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਜੁਵੇਨਾਈਲ ਜਸਟਿਸ ਬ
Publish Date: Wed, 19 Aug 2026 03:28 PM (IST)
Updated Date: Wed, 19 Aug 2026 03:29 PM (IST)
ਜਾਗਰਣ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਔਰਿਆ - ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਵਕੀਲ ਮੰਜੁਲ ਚੌਬੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੁਧਾ ਚੌਬੇ ਕਤਲੇਆਮ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐੱਮ.ਪੀ.-ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਏ. ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਸਪਾ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਸੀ. ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤੋਸ਼ ਪਾਠਕ ਸਮੇਤ 10 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਆਲੇ-ਕוਲੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਚਰਚਾਵਾਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਬਾਲਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਜੁਵੇਨਾਈਲ ਜਸਟਿਸ ਬੋਰਡ (ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਿਆਂ ਬੋਰਡ) 'ਚ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਔਰਿਆ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਰੀਬ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਭਿਯੋਜਨ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੱਖ 'ਚ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਗਵਾਹ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ 10 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ।
ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਵਧਾਈ ਸੀ ਦੋਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਚ ਰੰਜਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਟਨਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੰਚਮੁਖੀ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਬਿੱਘਾ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਮੰਜੁਲ ਚੌਬੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਤਭੇਦ ਵਧਦੇ ਗਏ ਸਨ। ਕਦੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘੀ ਦੋਸਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ।
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਮੰਜੁਲ ਚੌਬੇ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਵਿਵਾਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਰੰਜਸ਼ 'ਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿਵਾਦ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਵਿਵਾਦ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ ਫ਼ਾਇਰਿੰਗ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਘਟਨਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਮੰਦਿਰ ਪਰਿਸਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕੁਰਸੀ ਡਾਹ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੰਜੁਲ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ 'ਚ ਬਹਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਵਾਦ ਵਧਣ 'ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਕਮਲੇਸ਼ ਦਾ ਭਰਾ ਸੰਤੋਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਮੂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਵਿਵਾਦ ਵਧਣ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਕੁੱਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲ ਗਈਆਂ। ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਵਕੀਲ ਮੰਜੁਲ ਚੌਬੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੁਧਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮੱਚ ਗਈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਦੋਹਰੇ ਕਤਲ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੌਕੇ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਦੇ ਜਿਗਰੀ ਦੋਸਤ ਸਨ ਕਮਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੰਜੁਲ
ਮੰਜੁਲ ਚੌਬੇ ਅਤੇ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਕਰ਼ੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਨ। ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਜੁਲ ਨੂੰ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਤੱਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੰਜੁਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ 'ਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਜੁਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਪਛਾਣ ਬਣਨ ਲੱਗੀ। ਸਾਲ 2006 ਦੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਤਭੇਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਮੰਜੁਲ ਚੌਬੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੁੰਦੇ ਗਏ, ਜਦਕਿ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਸਪਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਸਿਆਸੀ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਚਮੁਖੀ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦੋਸਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ 'ਚ ਬਦਲ ਗਈ।
ਘੱਟ ਉਮਰ 'ਚ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਸੀ. ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਔਰਿਆ ਦੀ ਸਿਆਸਤ 'ਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਾਮ ਰਹੇ। ਮਹਿਜ਼ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਹ ਸਪਾ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਦਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਾਲ 1990 'ਚ ਉਹ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਅਤੇ 1991 'ਚ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
ਸਾਲ 2002 'ਚ ਦਿਬਿਆਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੇ। ਸਾਲ 2007 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਬਿਆਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ, ਪਰ ਹਾਰ ਗਏ। ਸਾਲ 2012 'ਚ ਸਿਕੰਦਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 2013 'ਚ ਸਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣਾ ਕੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਲ 2015 'ਚ ਸਪਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਸੀ. ਬਣਾਇਆ।
ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੈਂਗਸਟਰ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਵੀ ਹੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਦੋਹਰੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗੈਂਗਸਟਰ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਮਲੇਸ਼ ਪਾਠਕ ਦੀ ਕਰੀਬ 36.15 ਕਰੋੜ, ਸੰਤੋਸ਼ ਪਾਠਕ ਦੀ 9.75 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਰਾਮੂ ਪਾਠਕ ਦੀ ਕਰੀਬ 7.51 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਛੇ ਸਾਲ ਚੱਲੀ ਸੁਣਵਾਈ, ਫ਼ੈਸਲੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਸਨ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੋਹਰੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮੁਕੱਦਮੇ 'ਚ ਕਈ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਪਈਆਂ। ਅਭਿਯੋਜਨ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਗਵਾਹ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ।
ਛੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੰਬਿਤ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ 10 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।