- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੱਕ ਸਿਮਟ ਰਿਹਾ ਬਚਪਨ, ਬੱਚਿਆਂ ’ਚ ਦਿਖ ਰਹੇ ਆਟਿਜ਼ਮ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ; ਨੋਇਡਾ ਦੇ DEIC ’ਚ ਪਹੁੰਚੇ 15,000 ਬੱਚੇ
ਬੱਚਾ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਨ ’ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ। ਖਿਡੌਣੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਫੜਫੜਾਉਣ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸਜਾਉਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲਣ-ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਉਣ ਵਰਗੇ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਾਪੇ ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਖ਼ਲ ਕੇਂਦਰ (DEIC) ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ।
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 23 Oct 2026 01:35 PM (IST)
Updated Date: Fri, 23 Oct 2026 01:37 PM (IST)
ਸਵਾਤੀ ਭਾਟੀਆ, ਨੋਇਡਾ - ਬੱਚਾ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਨ ’ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ। ਖਿਡੌਣੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਫੜਫੜਾਉਣ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸਜਾਉਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲਣ-ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਉਣ ਵਰਗੇ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਾਪੇ ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਖ਼ਲ ਕੇਂਦਰ (DEIC) ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖ ਰਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ
ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਲਤ ਅਤੇ ਆਟਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ’ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਟਿਜ਼ਮ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦੇਖੇ ਗਏ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 200 ਮਾਮਲੇ ਇਕੱਲੇ ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਹਨ। ਕਰੀਬ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬੱਚੇ ਦਿੱਲੀ-NCR, ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਤੋਂ ਹਨ।
ਬਾਕੀ ਮਾਮਲੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ, ਮੇਰਠ, ਬਦਾਯੂੰ, ਹਰਿਆਣਾ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
'ਨਿਯਮਿਤ ਥੈਰੇਪੀ ਜ਼ਰੂਰੀ'
ਮਾਪੇ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਗਰ: ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ ਹੁਣ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ DEIC ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ ਕਦੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।
'ਫ਼ੋਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ’ਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ'
ਮਾਪੇ, ਆਗਰਾ: ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫ਼ੋਨ ਹਟਾਉਣ ’ਤੇ ਉਹ ਚਿੜਚਿੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਣ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲਣ-ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਬਿਹਤਰ ਇਲਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਥੈਰੇਪੀ ਕਰਵਾਉਣ ਆਈ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਥੈਰੇਪੀ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕਾਂ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਸਲਾਹ
ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਭੂਸ਼ਣ, ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ: ਹਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਟਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮੰਨਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ’ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਢੁੱਕਵੀਂ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
'ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ'
ਡਾ. ਚਿੱਤਰਾ ਚੌਹਾਨ, ਕੇਂਦਰ ਇੰਚਾਰਜ: ਵਿਕਾਸ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ, ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਥੈਰੇਪੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਲੰਬੀ ਉਡੀਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਰੀਖ਼ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।