ਸਕੂਲ ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 500 ਮੀਟਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ, ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗੇਗੀ ਪਾਬੰਦੀ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤਹਿਤ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਾ ਟੈਸਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ‘ਤੇ ਵਿਜ਼ਨ ਡਾਕੂਮੈਂਟਸ (2026-2029) ਤਹਿਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
Publish Date: Thu, 06 Aug 2026 10:38 AM (IST)
Updated Date: Thu, 06 Aug 2026 10:42 AM (IST)
ਏ.ਐਨ.ਆਈ., ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 500 ਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਅੱਧਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ’ਚ ਤੰਬਾਕੂ, ਸ਼ਰਾਬ, ਗੁਟਕਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਰਹੇਗੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤਹਿਤ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਾ ਟੈਸਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ‘ਤੇ ਵਿਜ਼ਨ ਡਾਕੂਮੈਂਟਸ (2026-2029) ਤਹਿਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਆਨੰਦ ਰਾਏ ਨੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ ਰੋਡਮੈਪ ਰੋਕਥਾਮ ਸਿੱਖਿਆ (ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਬਚਾਉਣਾ), ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ, ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਵਿਦਿਅਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ— "ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਟੈਸਟ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਵਿਜ਼ਨ ਡਾਕੂਮੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਘੜ, ਸਮਾਂਬੱਧ ਰੋਡਮੈਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੀ.ਐਮ. (PM) ਦੇ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਕੜੀ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਉਸ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀੜ੍ਹੀ" ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 20-25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰੋਗੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 2047 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 'ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਸੰਕਲਪ ਅਭਿਆਨ ਲਈ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਯੁਵਾ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ— "ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਊਰਜਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵੀ।"
ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ. (PTI) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਰਾਏ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁابਤਕ, 2025 ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ 390.803 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 305.894 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਐਂਫੇਟਾਮਾਈਨ, 53.62 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਗਾਂਜਾ, 29.954 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹਸ਼ੀਸ਼ ਤੇਲ ਅਤੇ 1.335 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਚਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਕੰਟਰੋਲ ਬਿਊਰੋ (NCB), ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੁਲਿਸ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਮਨੋਉਤੇਜਕ ਪਦਾਰਥ (NDPS) ਐਕਟ, 1985 ਤਹਿਤ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।