ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ : 503 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾਉਣ ਲੱਗਾ ਵੱਡਾ ਡਰ! ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਹਾਲੇ ਵੀ ਚੁੱਪ ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਹਰਦਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 503 ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ (Lightning Conductor) ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 162 ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਕੋਈ ਠੋਸ ਪਹਿਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਹ
Publish Date: Thu, 27 Aug 2026 03:21 PM (IST)
Updated Date: Thu, 27 Aug 2026 03:23 PM (IST)
ਵਿਕਰਮ ਚੌਹਾਨ, ਲੋਹਰਦਗਾ - ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਹਰਦਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 503 ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ (Lightning Conductor) ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 162 ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਕੋਈ ਠੋਸ ਪਹਿਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਹਰਦਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਸਾਲ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਸਕੂਲ ਕੰਪਲੈਕਸ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਡਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਵਿਕਾਸ ਫੰਡ 'ਚ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਅਤੇ 2026-27 'ਚ ਕੋਈ ਰਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਇਸ ਫੰਡ ਰਾਹੀਂ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਲਗਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਸਾਲ 2008-09 ਅਤੇ ਸਾਲ 2016-17 'ਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਨਕਾਰਾ ਹੋ ਗਏ। ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚੋਂ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਚੋਰੀ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਸਕੂਲ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣ ਲਗਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰੱਬ ਭਰੋਸੇ ਹੈ।
ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ 'ਚ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਥਾਨਕ ਪੇਂਡੂ ਭੀਮਨਾਥ ਸਾਹਦੇਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਲਗਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਅਸਮਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਸਕੂਲ 'ਚ ਇਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਡਰ-ਮੁਕਤ ਮਾਹੌਲ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿ ਸਕਣ।
—ਰੇਮਨ ਸਾਹੂ, ਮਾਪਾ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ 'ਚ ਡਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚੋਂ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
—ਅਨਿਰੁੱਧ ਸਾਹੂ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਰਾਮਵੀ ਚਾਲਹੋ, ਕੈਰੋ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਤੜਿਤ ਚਾਲਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
—ਅਭਿਜੀਤ ਕੁਮਾਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ,