- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
15 ਸਾਲਾਂ ’ਚ 116 ਲਾਪਤਾ... 22 ਦਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸੁਰਾਗ ਨਹੀਂ, ਕੁੱਲੂ ਦੀ ਪਾਰਵਤੀ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਕਿੱਥੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਰਹੇ ਲੋਕ?
ਕੁੱਲੂ ਦੀ ਪਾਰਵਤੀ ਘਾਟੀ ’ਚ ਪਿਛਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ 116 ਸੈਲਾਨੀ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ 22 ਦਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸੁਰਾਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?
Posted By Paramjit Kaur
Publish Date: Mon, 05 Oct 2026 11:58 AM (IST)
Updated Date: Mon, 05 Oct 2026 12:01 PM (IST)
ਸੰਵਾਦ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਕੁੱਲੂ : ਪਾਰਵਤੀ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵਾਦੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ’ਚ 116 ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬਚਾਅ ਦਲਾਂ ਨੇ 94 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਪਰ 22 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸੁਰਾਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ। ਅਰਥਾਤ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ’ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਕਈ ਰਸਤਿਆਂ ’ਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਕਿਸ ਰਸਤੇ ਗਏ, ਕਦੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤੇ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਕਈ ਵਾਰ ਬਚਾਅ ਦਲਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਸੋਲ ਘਾਟੀ ਸਾਹਸਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸੰਚਾਲਕ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਢਾਲੇ ਰਾਮ ਸੁਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਰਾਗ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਤਲਾਸ਼ੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਰਸਤਿਆਂ ’ਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਚੌਕੀਆਂ ਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਸੂਚਨਾ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਗਾਈਡਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਭਾਗ ਰਸਤਿਆਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।
ਨਸ਼ਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੇ ਵਧਾਇਆ ਖ਼ਤਰਾ
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਰਸਤਿਆਂ ’ਤੇ ਨਾ ਜਾਣ ਤੇ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਨਸ਼ਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭੰਗ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਪਾਰਵਤੀ ਘਾਟੀ ’ਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ’ਚ ਸੈਲਾਨੀ ਅਣਜਾਣ ਤੇ ਜੋਖ਼ਮ ਭਰੇ ਰਸਤਿਆਂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਦੀ ’ਚ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਚਾਅ ਮਾਹਿਰ ਛਾਪੇ ਰਾਮ ਨੇਗੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨਦੀ ’ਚ ਸਮਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੱਭਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹਨ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਰੂਟ
ਮਣਿਕਰਨ-ਖੀਰਗੰਗਾ-ਪੀਨ ਵੈਲੀ, ਕਸੋਲ ਤੋਂ ਮਲਾਣਾ, ਮਲਾਣਾ ਤੋਂ ਚੰਦਰਖਣੀ, ਚੰਦਰਖਣੀ ਤੋਂ ਨਗਰ, ਕਸੋਲ ਤੋਂ ਰਸ਼ੋਲ-ਮਲਾਣਾ-ਚੰਦਰਖਣੀ, ਰੂਮਸੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਨਗਰ, ਕਸੋਲ ਤੋਂ ਬਰਸ਼ੈਣੀ-ਖੀਰਗੰਗਾ, ਮੰਨਤਲਾਈ, ਬੁਨਬੁਨੀ ਟ੍ਰੈਕ, ਕਸੋਲ ਤੋਂ ਕਾਲਗਾ-ਬੁਨਬੁਨੀ-ਖੀਰਗੰਗਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਬਰਸ਼ੈਣੀ ਤੇ ਕਸੋਲ-ਰੁਦ੍ਰਨਾਗ-ਖੀਰਗੰਗਾ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਰੂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਹ ਸੈਲਾਨੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੇ
ਸਾਲ 1992 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ’ਚ ਲਾਪਤਾ ਹੋਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ’ਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਚਾਰ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਤਿੰਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤਿੰਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਦੋ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਦੋ ਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਇਟਲੀ, ਰੂਸ, ਕੈਨੇਡਾ ਤੇ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰੂਨੋ ਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਸੇਠੀ ਇਸ ਸੂਚੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਹਨ।