31 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਸਬੁੱਕ, RBI ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਇਹ ਕਦਮ
ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. (RBI) ਨੇ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਫ਼ਰਾਡ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਬਦਲਵਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੈੱਕ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਚੈੱਕ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਐੱਮ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਰ. (MICR) ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Publish Date: Sun, 23 Aug 2026 03:59 PM (IST)
Updated Date: Sun, 23 Aug 2026 04:03 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ’ਚ ਯੂ.ਪੀ.ਆਈ. (UPI) ਆਇਆ ਹੈ, ਤਦ ਤੋਂ ਲੋਕ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਪੇਮੈਂਟ ਮਹਿਜ਼ 10 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪੇਮੈਂਟ ਲਈ ਚੈੱਕ ਦਾ ਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੈੱਕ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਫ਼ ਆਪਸ਼ਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਚੈੱਕ ਤੋਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੈੱਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਬਦਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਦਲਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਚੈੱਕਬੁੱਕ
ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. (RBI) ਨੇ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਫ਼ਰਾਡ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਬਦਲਵਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੈੱਕ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਚੈੱਕ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਐੱਮ.ਆਈ.ਸੀ.ਆਰ. (MICR) ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਨਵੀਂ ਚੈੱਕਬੁੱਕ?
ਨਵੀਂ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਚੈੱਕ ਨੰਬਰ ਅਤੇ MICR ਦੇ ਡਿਜਿਟ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯੂਨੀਕ ਕੋਡ (Unique Code) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਨਵੇਂ ਚੈੱਕ ’ਚ ਸਪੈਸ਼ਲ ਵਾਟਰਮਾਰਕ, ਯੂ.ਵੀ. ਲਾਈਟ ’ਚ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਇਨਵਿਜ਼ੀਬਲ ਸਿਆਹੀ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖ ਪਾਉਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਚੈੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ 'ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਪੇ ਸਿਸਟਮ' (Positive Pay System) ਨਾਲ ਸਿੰਕ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ।
ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਬਦਲਵਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਚੈੱਕਬੁੱਕ?
ਪੁਰਾਣੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲੇ ਚੈੱਕ ਸਿਰਫ਼ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਹੀ ਚਲਨ ’ਚ ਰਹਿਣਗੇ। 1 ਜਨਵਰੀ 2027 ਤੋਂ ਅਲਫ਼ਾ-ਨਿਊਮੈਰਿਕ ਕੋਡ ਵਾਲੀ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੇਮੈਂਟ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਜਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਅਲਫ਼ਾ-ਨਿਊਮੈਰਿਕ ਕੋਡ ਵਾਲੀ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਲੈ ਲੈਣ। ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਪੁਰਾਣੀ ਚੈੱਕਬੁੱਕ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।