- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
BRICS ਸੰਮੇਲਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ 161 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ? ਟਾਟਾ ਨਾਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨ, L&T ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਟੱਕਰ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਖੇ ਬਣਿਆ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2023 'ਚ G20 ਸ਼ਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਇਸੇ ਥਾਂ ’ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਹੀ BRICS ਸੰਮੇਲਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ 'ਚ ਅੱਜ ਯਾਨੀ 12 ਅਗਸਤ ਨੂੰ BRICS 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਚਰਚਿਤ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ 'ਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਿਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਲੇਖ 'ਚ
Posted By Sunita
Publish Date: Sat, 12 Sep 2026 11:42 AM (IST)
Updated Date: Sat, 12 Sep 2026 11:43 AM (IST)
ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਖੇ ਬਣਿਆ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2023 'ਚ G20 ਸ਼ਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਇਸੇ ਥਾਂ ’ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਹੀ BRICS ਸੰਮੇਲਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ 'ਚ ਅੱਜ ਯਾਨੀ 12 ਅਗਸਤ ਨੂੰ BRICS 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਚਰਚਿਤ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ 'ਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਿਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਲੇਖ 'ਚ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗੇ ਕਿ ਆਖਿਰ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ?
L&T ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ
ਜਿਸ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ 'ਚ BRICS ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ (Shapoorji Pallonji Group) ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1865 'ਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕੰਪਨੀ 161 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਇਹ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਨਸਟਰਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ L&T ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਮਿਸਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪੂਰ ਮਿਸਤਰੀ ਇਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮਿਸਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ।
ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਚ ਲਾਰਸਨ ਐਂਡ ਟੂਬਰੋ (L&T) ਦੀ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। L&T ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਵੱਡੇ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਕੌਰੀਡੋਰ ਅਤੇ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। L&T ਨੇ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮਲਟੀ-ਅੰਡਰਪਾਸ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਕੌਰੀਡੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਗਰੁੱਪਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਿਰਮਾਣ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਇਨਫ੍ਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਵੀ ਕਈ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਭਾਰਤ ਵਪਾਰ ਸੰਵਰਧਨ ਸੰਗਠਨ (ITPO) ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ NBCC ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵੀ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਿੰਨੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ?
ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 2700 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਜਨਵਰੀ 2017 'ਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2254 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ 2700 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਵੰਬਰ 2017 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ G20 ਸ਼ਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ 2023 'ਚ ਉਦਘਾਟਨ ਲਈ ਇਹ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੀ ਟਾਟਾ ਸੰਸ 'ਚ ਹੈ Shapoorji Pallonji Group ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ?
ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ਼ਾਪੂਰ ਮਿਸਤਰੀ ਹਨ। ਮਿਸਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਾਂ 'ਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਕੋਲ Tata Sons 'ਚ ਲਗਭਗ 18.37 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਟਾਟਾ ਸੰਸ, ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਨਫ੍ਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਅਤੇ ਕਨਸਟਰਕਸ਼ਨ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਕੋਲ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ।
ਟਾਟਾ ਸੰਸ 'ਚ ਇਹ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ SP ਗਰੁੱਪ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਪਤੀ ਹੈ। 2026 'ਚ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੋਨੇਟਾਈਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਟਾਟਾ ਸੰਸ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ?
ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਤੀ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁਨਰਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਗਜ਼ੀਬਿਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਵੱਡੇ ਹਾਲ, ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ, ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ G20 ਸ਼ਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ Shapoorji Pallonji Group ਦੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।