- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਯਾਦ ਹੈ ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ ਸਾਬਣ? ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲਾਲਾ ਜੀ ਲਿਆਏ ਦਿੱਲੀ, ਸਿੱਖ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਨੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ
ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ ਸਾਬਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1935 ’ਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਲਾ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਸਭਰਵਾਲ ਨੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਈ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ 'ਪੇਸਕੋ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ' ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚ ਰਹੀ ਹੈ।
Posted By Paramjit Kaur
Publish Date: Sat, 03 Oct 2026 01:47 PM (IST)
Updated Date: Sat, 03 Oct 2026 01:49 PM (IST)
ਬਿਜ਼ਨਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ’ਚ ਕਿਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੈ ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ ਸਾਬਣ (Kesh Nikhar Soap History)।
ਇਸ ਸਾਬਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬੇਹੱਦ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 1935 ’ਚ ਲਾਲਾ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਸਭਰਵਾਲ ਨੇ ਅਣਵੰਡੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਹੈ।
1933 ’ਚ ਬਣਾਈ ਸੀ ਕੰਪਨੀ
ਲਾਲਾ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਨੇ ਸਾਲ 1933 ’ਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸੋਪ ਐਂਡ ਕੈਮਿਕਲਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ (PESCO) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ’ਚ ਲਾਲਾ ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਸਭਰਵਾਲ ਤੇ ਲਾਲਾ ਰਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਭਰਵਾਲ ਵੀ ਇਸ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਸਾਲ 1935 ’ਚ ਪਟਿਆਲਾ (ਪੰਜਾਬ) ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ PESCO ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਲਾਲਾ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਸਭਰਵਾਲ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ।
ਇਹ ਸੈਨਿਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ’ਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗਾਂ ’ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ 'ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ ਸੋਪ' ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। PESCO ਨੇ ਵਾਲ ਧੋਣ ਲਈ '2-ਮਿੰਟ ਹੇਅਰ ਵਾਸ਼ ਸਲਿਊਸ਼ਨ' ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਲਗਾਈ ਸਾਬਣ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ
ਲਾਲਾ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਨੇ ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ ਸਾਬਣ ਲਈ ਸਾਲ 1935 ’ਚ ਹੀ ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਲਗਾਈ। ਹਰਬਲ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਂਵਲਾ, ਰੀਠਾ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਕਾਈ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਿਆਂ 'ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ' ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂ ’ਚ ਇਹ ਸਾਬਣ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਨਾਤਾ
ਲਾਲਾ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ’ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ 'ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸੋਪਸ ਐਂਡ ਕੈਮਿਕਲਜ਼' (Peshawar Soaps and Chemicals) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ’ਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵੀ ਜ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਾਲਾ ਬਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਦਾ ਸਾਬਣ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਕਾਫੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵੰਡ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ
ਸਾਲ 1947 ’ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ ਤਾਂ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ। ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ (2/3) ਸਰੋਤ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਜਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਭਰਵਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ, ਯਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ।
ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ ਦੇ ਨਕਲੀ ਉਤਪਾਦ
'ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ' ਨਾਮ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਸਲੀ ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ 22 ਸਾਲ ਲੰਬੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਚੱਲੀ।
ਆਖਿਰਕਾਰ 25 ਦਸੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ 'ਕੇਸ਼ ਨਿਖਾਰ' ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸੋਪਸ ਐਂਡ ਕੈਮਿਕਲਜ਼ ਦਾ ਹੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਾਬਣ
90 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੱਜ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅੱਜ 'ਪੇਸਕੋ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ (Pesco Products)' ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਿਰਫ਼ ਹੇਅਰ ਵਾਸ਼ ਸਾਬਣ (Shampoo Bar) ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤੇਲ, ਸ਼ੈਂਪੂ ਤੇ ਸਕਿਨ ਕੇਅਰ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੇਂਜ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਹਨ।