RBI ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ : ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਨ 'ਚ ਬੈਂਕ ਨੇ ਲਾਏ 7 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ ਮੌਜ; ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਿਲਣਗੇ 500 ਰੁਪਏ
ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ 7 ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਘੜੀ 8ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਟਿਕ ਟਿਕ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ₹500 ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
Publish Date: Wed, 02 Sep 2026 04:18 PM (IST)
Updated Date: Wed, 02 Sep 2026 04:29 PM (IST)
ਬਿਜ਼ਨਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਇਹ ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਨਵਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਸ ਵਾਰ ਤੱਕ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਘਸੀਟਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਥੰਮ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੋਸਟ ਤੱਕ ਭੱਜਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ ਇਸ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। RBI ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਡਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ₹500 ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ (ਮੁਆਵਜ਼ਾ) ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
RBI ਦਾ '7-ਦਿਨਾਂ' ਦਾ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹੈ? ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ 'ਮਾਸਟਰ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ ਆਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ' ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਆਪਣਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਬੇਨਤੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 7 ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਗਾਹਕ ਨੂੰ SMS ਜਾਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੁਸੀਂ ₹500 ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ 7 ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਘੜੀ 8ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਟਿਕ ਟਿਕ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ₹500 ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਬਕਾਏ ਅਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 1 ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਨੂੰ 7 ਤਾਰੀਖ ਤੱਕ ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 12 ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 5 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, RBI ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ₹2,500 (5 ਦਿਨ × ₹500) ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦਾ ਲਾਭ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਗਾਹਕ ਵਜੋਂ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ।
1. ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਡ 'ਤੇ ਕੋਈ ਬਕਾਇਆ ਬਿੱਲ, EMI ਜਾਂ ਲੇਟ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਹ 7-ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਕਾਇਆ ਬਕਾਇਆ ਜ਼ੀਰੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2. ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਇਸਦਾ ਸਬੂਤ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੋ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਵਾਲਾ ਨੰਬਰ (ਹਵਾਲਾ/ਸੇਵਾ ਬੇਨਤੀ ਨੰਬਰ) ਜਾਂ ਈਮੇਲ ਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ।
ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ 7 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ₹500 ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵਕੀਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੀਸ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ RBI ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲੋਕਪਾਲ ਪੋਰਟਲ (cms.rbi.org.in) 'ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਬੈਂਕ ਵਿਰੁੱਧ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਬੀਆਈ ਬੈਂਕਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।