Personal Loan Rules: ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚੇ ਕਾਰਨ ਖੁੰਝ ਗਈਆਂ ਕਈ EMI, ਹੁਣ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜੇਲ੍ਹ? ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ RBI ਦਾ ਨਿਯਮ?

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਪਰਸਨਲ ਲੋਨ (Personal Loan) ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੋਨ ਨਾ ਦੇਵੇ ਪਰ ਆਨਲਾਈਨ ਐਪ (Online Personal Loan) ਜਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (NBFCs) ਤੋਂ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੋਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਨ ਨਾ ਚੁਕਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਨ ਨਾ ਚੁਕਾ (Loan Defaulters) ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਨ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾਇਆ ਤਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਖ਼ਰ ਲੋਨ ਨਾ ਚੁਕਾਉਣ 'ਤੇ ਕਦੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।

ਕੀ ਪਰਸਨਲ ਲੋਨ ਲੈਣਾ ਸਹੀ ਹੈ?

ਲੋਨ ਲੈਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਲੋਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਈ.ਐੱਮ.ਆਈ. (EMI) ਚੁਕਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਖਰਚਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਬਚਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਐੱਸ.ਆਈ.ਪੀ. (SIP) ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਕੀਮ ’ਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਪਰ ਜੇਕਰ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਲੋਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਹੀ ਲੋਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨੌਕਰੀ ਚਲੀ ਗਈ ਜਾਂ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ’ਚ ਘਾਟਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਈ.ਐੱਮ.ਆਈ. ਕਿਵੇਂ ਚੁਕਾਓਗੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਹੀ ਲੋਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਲੋਨ ਨਾ ਚੁਕਾਉਣ 'ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਨ ਨਾ ਚੁਕਾਉਣ 'ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੋਨ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਕੰਮ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਈ.ਐੱਮ.ਆਈ. ਨਹੀਂ ਭਰ ਪਾਏ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਐੱਨ.ਬੀ.ਐੱਫ.ਸੀ. (NBFC) ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਜ਼ਰੀਏ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੋਟਿਸ (Legal Notice) ਭੇਜਣਗੇ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਿਸ਼ਤ ਨਾ ਭਰ ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਨ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਐੱਨ.ਪੀ.ਏ. (NPA - Non-Performing Asset) ਯਾਨੀ ਡਿਫਾਲਟ ਖਾਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸਕੋਰ (Credit Score) 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਲੋਨ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੋਗੇ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਂਕ ਲੋਨ ਵਸੂਲਣ ਲਈ ਕੋਰਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਲੋਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਹੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਨੌਬਤ ਸਿਰਫ਼ ਈ.ਐੱਮ.ਆਈ. ਨਾ ਭਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਅਜਿਹਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਾਮਲਾ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਫਰਜ਼ੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਿਖਾ ਕੇ ਲੋਨ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਲਈ ਲੋਨ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰਿਕਵਰੀ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ RBI ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ

ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. (Reserve Bank of India) ਸਾਰੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਰਿਕਵਰੀ ਏਜੰਟ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਏਜੰਟ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਕਿਸ਼ਤ ਨਾ ਚੁਕਾਉਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਧਮਕਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਏਜੰਟ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ 7 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਿਸ਼ਤ ਨਾ ਭਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਕੀ ਕਰੀਏ?

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਲੋਕ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੈਂਕ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਰੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਤੈਅ ਈ.ਐੱਮ.ਆਈ. ਨਹੀਂ ਭਰ ਪਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਲੋਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਧਵਾ ਕੇ ਈ.ਐੱਮ.ਆਈ. ਘੱਟ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਾਬ ਹੈ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਵਨ-ਟਾਈਮ ਸੈਟਲਮੈਂਟ (One Time Settlement) 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਝਮੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।