- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਕਦੇ ₹300 ਸੀ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਅੱਜ ਅਰਬਾਂ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ! ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ ਤੋਂ ਰਤਨ ਟਾਟਾ ਤੱਕ, ਜਾਣੋ ਦਿੱਗਜਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਇਹ ਲੇਖ ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ, ਰਤਨ ਟਾਟਾ ਤੇ ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ ਵਰਗੇ ਸਫ਼ਲ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿੱਗਜ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ।
Posted By Paramjit Kaur
Publish Date: Thu, 15 Oct 2026 02:41 PM (IST)
Updated Date: Thu, 15 Oct 2026 02:44 PM (IST)
ਬਿਜ਼ਨਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕਰੋੜਾਂ-ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਿੱਗਜ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਕੈਬਿਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ’ਚ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ’ਚ ਇੱਕ ਆਮ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਹੀਰੇ ਤਰਾਸ਼ੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ’ਚ ਬੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗ ’ਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੰਘਰਸ਼, ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਲਗਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਲਾਇੰਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਰਤਨ ਟਾਟਾ ਤੇ ਅਡਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ ਤੱਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪ ਰਹੀ ਹੈ।
1. ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ
ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ (Dhirubhai Ambani) ਨੇ ਯਮਨ ਦੇ ਅਦਨ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਇੱਕ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਮਾਈ ਲਗਭਗ 300 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੌਕਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮਕਾਜ ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ।
2. ਰਤਨ ਟਾਟਾ
ਰਤਨ ਟਾਟਾ (Ratan Tata) ਨੇ 1961 ’ਚ ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਫਲੋਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧਾ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸੀ।
3. ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ
ਅਡਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੌਤਮ ਅਡਾਨੀ (Gautam Adani) 1978 ’ਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ’ਚ ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਲਈ ਹੀਰੇ ਛਾਂਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ’ਚ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ। ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਊਰਜਾ, ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
4. ਕਿਰਨ ਮਜ਼ੂਮਦਾਰ-ਸ਼ਾਅ
ਬਾਇਓਕਾਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕਿਰਨ ਮਜ਼ੂਮਦਾਰ-ਸ਼ਾਅ (Kiran Mazumdar-Shaw) ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ’ਚ ਬੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗ ’ਚ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਬ੍ਰੂਅਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ’ਚ ਔਰਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਬਾਅਦ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬਾਇਓਕਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਈ।
5. ਸੁਧਾ ਮੂਰਤੀ
ਸੁਧਾ ਮੂਰਤੀ (Sudha Murty) ਨੇ ਟੇਲਕੋ (ਹੁਣ ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਜ਼) ’ਚ ਨੌਕਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਭਰਤੀ ਨੀਤੀ ’ਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇ.ਆਰ.ਡੀ. ਟਾਟਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੋਸਟਕਾਰਡ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ’ਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
6. ਇੰਦਰਾ ਨੂਈ
ਪੈਪਸੀਕੋ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੀਈਓ ਇੰਦਰਾ ਨੂਈ (Indra Nooyi) ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕੰਪਨੀ ’ਚ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਟ੍ਰੈਟੇਜਿਸਟ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ’ਚ ਜੌਨਸਨ ਐਂਡ ਜੌਨਸਨ ’ਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ’ਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।