- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਐਥਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਾਬੰਦੀ! ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਫਿਊਲ 'ਤੇ ਵੀ ਸਖ਼ਤੀ, ਹੁਣ ਕੀ ਹੈ ਨਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ?
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਐਥਨੌਲ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ (Ethanol Blending) ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਥਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਕਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਨਿਗਮ (FCI) ਦੇ ਵਾਧੂ ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਹੱਦ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਸਾਲ 2026-27 ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਐਥਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੱਕੀ ਲਈ ਪੋਲਟਰੀ, ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Wed, 04 Nov 2026 03:45 PM (IST)
Updated Date: Wed, 04 Nov 2026 03:47 PM (IST)
ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਐਥਨੌਲ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ (Ethanol Blending) ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਥਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਕਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਨਿਗਮ (FCI) ਦੇ ਵਾਧੂ ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਹੱਦ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਸਾਲ 2026-27 ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਐਥਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੱਕੀ ਲਈ ਪੋਲਟਰੀ, ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ 3 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਟੈਂਡਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਦੌਰਾਨ FCI ਦੇ ਵਾਧੂ ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ 324 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਐਥਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਰਾਬ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 160 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਐਥਨੌਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਕੁੱਲ 484 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਐਥਨੌਲ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਇਹ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ 1,100 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਟੈਂਡਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 44 ਫੀਸਦੀ ਹੈ।
ਖਰਾਬ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਐਥਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਹੱਦ ਹਰ ਤਿਮਾਹੀ 40 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜੀਕੇ ਸੂਦ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖਰਾਬ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ 'ਤੇ ਹੱਦ ਲਗਾਉਣਾ ਅਨਾਜ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
FCI ਦੇ ਚੌਲਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ ਹੱਦ
ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਥਨੌਲ ਉਤਪਾਦਕ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੁੱਲ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵਿੱਚ FCI ਦੇ ਵਾਧੂ ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਐਥਨੌਲ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 30 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਿਮਾਹੀ ਇਸ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 108 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਐਥਨੌਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤੈਅ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਉਸੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਥਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪੈਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ 72 ਲੱਖ ਟਨ ਵਾਧੂ ਚੌਲ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 30 ਜੂਨ 2027 ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ।
ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਐਥਨੌਲ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਅਸਰ?
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2027 ਦੇ ਐਥਨੌਲ ਸਪਲਾਈ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਖੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਥਨੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਨ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ, ਖੰਡ, ਸ਼ੂਗਰ ਸਿਰਪ ਅਤੇ ਬੀ-ਹੈਵੀ ਮੋਲੇਸਿਸ ਤੋਂ ਐਥਨੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਟੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਐਥਨੌਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਜ਼ੀਰੋ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੀ-ਹੈਵੀ ਮੋਲੇਸਿਸ ਤੋਂ ਐਥਨੌਲ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖੰਡ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮੋਲੇਸਿਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਸੂਦ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਐਥਨੌਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 50 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੀ-ਹੈਵੀ ਮੋਲੇਸਿਸ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਐਥਨੌਲ ਸਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੱਕੀ ਦੀ ਮੰਗ 22 ਫੀਸਦੀ ਵਧਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਥਨੌਲ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੱਕੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧੇਗੀ। ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2026-27 ਵਿੱਚ ਐਥਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਲਗਭਗ 1.6 ਕਰੋੜ ਟਨ ਮੱਕੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਪਲਾਈ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਗ ਲਗਭਗ 1.3 ਕਰੋੜ ਟਨ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 22 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਟਨ ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 380 ਲੀਟਰ ਐਥਨੌਲ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 1.6 ਕਰੋੜ ਟਨ ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 610 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਐਥਨੌਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਗ ਪੋਲਟਰੀ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਫੀਡ, ਸਟਾਰਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੱਕੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 30 ਤੋਂ 31 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (MSP) 24.10 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਹੈ।
ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਐਥਨੌਲ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ, ਸਟਾਰਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮੰਗ 2026 ਵਿੱਚ 4.9 ਤੋਂ 5 ਕਰੋੜ ਟਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2027 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 5.57 ਕਰੋੜ ਟਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਲ ਨੀਨੋ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਮੱਕੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਾਲ ਮੱਕੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਐਥਨੌਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਵਾਧੂ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਸਪਲਾਈ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ 20 ਫੀਸਦੀ ਐਥਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ 1,100 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਦਾ ਟੈਂਡਰ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਗਭਗ 100 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਦਾ ਵਾਧੂ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਖਰੀਦ ਦੀ ਲੋੜ ਵਧ ਕੇ ਕਰੀਬ 1,200 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।