ਕੀ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਲੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਚੋਣ ?

By Neha diwan2024-05-07, 12:38 ISTpunjabijagran.com

ਚੋਣ

ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2024 ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਲਈ ਅੱਜ ਵੋਟਿੰਗ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਪੰਜ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਹੋਣੀ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੱਲ੍ਹ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਕ

ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਨੇ ਇਸ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਕੈਦੀ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਕੀ ਨਿਯਮ ਹਨ?

ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਐਡਵੋਕੇਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ''ਲੋਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਐਕਟ, 1951 ਦੀ ਧਾਰਾ 8 ਦੇ ਤਹਿਤ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਬੰਦ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਤੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਨਿਯਮ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ ਦੋਸ਼ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ, ਜੇ ਇਹ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਚੋਣ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਚੋਣ ਨਿਯਮ

ਲੋਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਐਕਟ, 1951 ਦੀ ਧਾਰਾ 8 ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੈਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਚੋਣ ਲਈ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ

ਜੇ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਛੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜ ਸਕਦਾ।

ਦੋਸ਼ੀ ਸਾਬਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

ਕੋਈ ਵੀ ਕੈਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਦੋਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਾਖਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੋਣ ਲੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕਾਨੂੰਨ

ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ, 1951 ਦੀ ਧਾਰਾ 11 ਅਨੁਸਾਰ ਅਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਤੇ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।

ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਲੋਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਂ ਨਿਆਂਇਕ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੌਣ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜ ਸਕਦਾ?

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਦੋ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚੋਣ ਲੜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਛੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਛੇ ਸਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਣੇ ਜਾਣਗੇ

ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਮਰ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜ ਸਕਦੇ।

Medical Colleges in India: ਜਾਣੋ ਕਿਸ ਸੂਬੇ 'ਚ ਹਨ MBBS ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸੀਟਾਂ