ਏਐੱਨਆਈ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ : ਇਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਸੋਧਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਗਲੈਕਸੀ 'ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ' ਦੇ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਗਤੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੇਟ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੇਟ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਲਿਗਨਾਈਟ ਹੈ ਜੋ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਸੋਧਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

ਖਗੌਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਸੋਧ ਹਾਰਵਰਡ ਐਂਡ ਸਮਿੱਥਸੋਨਿਅਨ (ਸੀਐੱਫਏ) ਅਤੇ ਨਾਰਥ ਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟਰਡਿਸਿਪਲਨਰੀ ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਏਸਟ੍ਰੋਫਿਜਿਕਸ (ਸੀਆਈਈਆਰਏ) ਨੂੰ ਏਸਟ੍ਰੋਫਿਜਿਕਸ ਜਰਨਲ ਲੈਟਰਸ 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਐੱਸਜੀਆਰਏ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਜੋ ਸਾਡੀ ਗਲੈਕਸੀ (ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ) ਦੇ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਹੈ, ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਹੈ ਉਸਦਾ ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਉਸਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਗਤੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੇ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਇਸਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਸਹਿ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਏਨੀ ਲੋਏਬ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਕ ਬੀ. ਬੇਅਰਡ ਯੂਨੀਅਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੀ ਗੈਸ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਸਥਿਤ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦਾ ਉਸਦੀ ਗੈਸ 'ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ ਆਸਾਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਏਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਕੋਲ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਕਲਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਾਪਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।'

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਅਧਿਐਨ

'ਐੱਸਜੀਆਰਏ' ਦਾ ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੋਏਬ ਅਤੇ ਸੀਆਈਈਆਰਏ ਦੇ ਡਾ. ਗਿਆਕੋਮੋ ਫ੍ਰੈਗੀਵਨ ਨੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਐੱਸਜੀਆਰਏ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਤਾਰੇ ਐੱਸ-ਸਟਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੋਧਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਐੱਸਜੀਆਰਏ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੌਜੂਦ ਖਗੌਲੀ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫ੍ਰੈਗੀਵਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਸਾਡਾ ਅਧਿਐਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਗਲੈਕਸੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਹੌਲੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਾਡੀ ਗਲੈਕਸੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਵਲੋਕਨ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

-

ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਸੋਧਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ 'ਐੱਸਜੀਆਰਏ' ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਗਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਕਈ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤਲ ਹੁਣ ਤਕ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹੁੰਦੇ। ਸੋਧਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 'ਐੱਸਜੀਆਰਏ' ਦਾ ਘੁੰਮਾਅ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਿਮਿਟ ਦਾ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਤਾਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਰਹੇ ਹਨ।

Posted By: Ramanjit Kaur