ਜੇਐੱਨਐੱਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਜੰਗ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਚੀਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇਗਾ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ। ਚੀਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਲੰਗਰ ਲਗਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਸੀ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ। ਆਖ਼ਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਸ ਚੀਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਕੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ?

ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਂਕਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ

ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 12 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਲੰਗਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 8 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ, ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਰੁਕਣ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ 'ਯੁਆਨ ਵੈਂਗ 5' ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੀਨੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ, 'ਯੁਆਨ ਵੈਂਗ 5' ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 600 ਨੌਟੀਕਲ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੀ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਲੰਘੇਗਾ।

ਆਖ਼ਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਇਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ 99 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ 1.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਚੀਨ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਣਦਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ, ਰੇਲ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਨ ਤੋਂ 4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਦਦ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਚੀਨ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ 3.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਇੰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਚੀਨ ਦੀ ਚਾਲਬਾਜ਼ ਕੂਟਨੀਤੀ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਹੱਬ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਈਂਧਨ ਭਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਸੁਤੰਤਰ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੱਟਵਰਤੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਚੀਨ ਵੀ ਇਸੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵੈਂਗ ਵੇਨਬਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਆਮ ਸਹਿਯੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਾਂਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਖੋਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਕਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਰਮਿਆਨ ਆਮ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

Posted By: Jaswinder Duhra