ਏਜੰਸੀ, ਬੀਜਿੰਗ : ਚੀਨ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਚੇਨ ਸੋਂਗ ਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਦੂਤ ਹਾਊ ਯਾਂਕੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਗੇ। ਵੂ ਆਪਣਾ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ ਪਰਤਿਆ ਸੀ। ਚੀਨ 'ਚ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਪੁਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕ ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵੂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਕਾਫੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਕੇਪੀ ਸ਼ਰਮਾ ਓਲੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਪੁਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੇਨ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਨੇਪਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।

ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਯੈਂਕੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ

ਯੈਂਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਣਨੀਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਲੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਓਲੀ ਦੇ ਚੀਨ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2018 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਬੇਲੋੜੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਾਂਕੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਚੀਨ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਯੈਂਕੀ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਂਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ।

ਯੈਂਕੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯੈਂਕੀ ਚੀਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੀਨ 'ਚ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਬੈਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚੀਨੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣਾ ਅਕਸ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਯੈਂਕੀ ਦੇ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਵੀ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਹਰ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੀਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦਰਮਿਆਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਸਰਹੱਦ

ਯੈਂਕੀ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਟਵੀਟਸ 'ਚ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਹੱਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਚੀਨ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇਪਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਯੈਂਕੀ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ। ਯੈਂਕੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਜਦੂਤ

ਚੇਨ ਦਾ ਨਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨੇਪਾਲ 'ਚ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦੁਰ ਦੇਉਬਾ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਡਡੇਲਧੁਰਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤਵੀਂ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੇਊਬਾ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਹਾਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇਪਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਓਲੀ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਨਾਲ ਸੀ। ਓਲੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਜਿੱਥੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਘਾਰ ਦਾ ਦੌਰ ਆਇਆ।

ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਓਲੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਾ ਕਮਲ ਦਹਿਲ ਪ੍ਰਚੰਡ ਦਹਿਲ ਵਿਚਾਲੇ ਮਤਭੇਦ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਓਲੀ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਸਨ। ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਓਲੀ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਏ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚੀਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਉਸ ਨੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਚ ਕਈ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ 'ਚ ਹਨ।

Posted By: Jaswinder Duhra