ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਾਧੂ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਤਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧੂ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਨਾਗਾ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਕ ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਖਾੜਾ ਕਮੇਟੀ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਹ ਛਾਣ ਬੀਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਆਖੜੇ ’ਚ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ’ਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ 6 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ 1 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦ ਦਾ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਗਾ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਬਿਨਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਅਡੰਬਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਝੁਕਦਾ ਹੈ।