ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਕਟ ਹੋਇਆ ਡੂੰਘਾ, ਅਪ੍ਰੈਲ ’ਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹਿਜਰਤ; ਗੈਸ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਉਦਯੋਗ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ

ਮੁਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਜਾਗਰਣ, ਲੁਧਿਆਣਾ : ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਹਿਜਰਤ ਆਮਤੌਰ ’ਤੇ ਮਈ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਜਗਤ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਹੈ।

ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਲਾਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਨੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਸਾਈਕਲ, ਹੌਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਯੂਨਿਟ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਘਟੇ ਹੋਏ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਨੇ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ 12 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 6 ਘੰਟੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋਈ ਸਪਲਾਈ ਨੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰੇ ਕਰਨਾ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਇਕਾਈਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੈਨਪਾਵਰ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ’ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਾਮੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੰਮ ਘਟਣ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੂਬੇ ਬਿਹਾਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਖਰਚੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।

---

ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਨ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਘਟਾਉਣੀਆਂ ਪਈਆਂ : ਕੁਲਾਰ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਫੀਕੋ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਐੱਲਪੀਜੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਘਟਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਨ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਘਟਾਉਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿਚ ਕਮੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

---

ਜੰਗ ਲੰਬੀ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ਵਧੇਗੀ ਮੁਸ਼ਕਲ : ਆਹੂਜਾ

ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਐਂਡ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਅੰਡਰਟੇਕਿੰਗਜ਼ (ਸੀਆਈਸੀਯੂ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਉਪਕਾਰ ਸਿੰਘ ਆਹੂਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਲਦੀ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਜੰਗ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

---

ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਆਮ ਵਾਂਗ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣਗੇ ਹਾਲਾਤ : ਬਲਰਾਮ ਕਪੂਰ

ਜਲੰਧਰ ਆਟੋ ਪਾਰਟਸ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਲਰਾਮ ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਜਲਦੀ ਆਮ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਉਦਯੋਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਇਹ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਮਈ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਕਾਰਨ, ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।

---

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ’ਚ ਵੀ ਕਈ ਇਕਾਈਆਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਯੂਨਿਟ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਰੈਗੂਲਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਰਬਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਜੇ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ’ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਐਲਪੀਜੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਲੰਡਰ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਉਹ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।