ਜੇਐੱਨਐੱਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਚੋਣਾਂ ਵੇਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਲੁਭਾਉਣੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਮੁਫ਼ਤ ਦੇਣਗੇ, ਲੈਪਟਾਪ, ਸਾਈਕਲ, ਟੀਵੀ ਆਦਿ ਮੁਫ਼ਤ ਵੰਡਣਗੇ। ਇਹਨਾਂ ਮੁਫਤ ਰਾਵੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇਕ ਮਾਹਰ ਪੈਨਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰੇਗੀ, ਜੋ ਦੱਸੇਗੀ ਕਿ ਇਸ ਸੰਦਰਭ 'ਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਵਾਗਤਯੋਗ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਸੰਸਦ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਆਜ਼ਾਦ ਚੋਣ ਲੜਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਸੁਤੰਤਰ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਲਈ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਇਹ ਰਾਏ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਹਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਠੋਸ ਬਲਿਊ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਲੁਭਾਉਣੇ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਦੇ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਅਸਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਵੋਟਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੁਫਤ ਮਿਲਣੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਮੁਫ਼ਤ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕੋਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏਗਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੁਣ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦਿਆਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਸਦਨ 'ਚ ਬਹਿਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਧੋਖਾ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੁਸ਼ੀਲ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇੱਕ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 'ਮੁਫ਼ਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ' ਲਈ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਰੁਣ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਰਾਹਤ 'ਤੇ ਉਂਗਲ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਸ਼ਾਇਦ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮੁਫਤ ਵਿਚ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਮਾਹਰ ਪੈਨਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਿਆ। ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਐਨਵੀ ਰਮਨਾ, ਜਸਟਿਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੁਰਾਰੀ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਹੇਮਾ ਕੋਹਲੀ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ (ਮੁਫ਼ਤ) ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਮਾਹਿਰ ਪੈਨਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ, ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਆਰਬੀਆਈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਠੋਸ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਣ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪੈਨਲ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ 11 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਾਲੀਸਿਟਰ ਜਨਰਲ ਤੁਸ਼ਾਰ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਰਬਾਦੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਮੁਫ਼ਤ ਦੇ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਮੰਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 2013 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ 'ਤੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਐਨਵੀ ਰਮਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਬਾਲਾਜੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।"

ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ 2006 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਐਮਕੇ ਨੇ ਮੁਫ਼ਤ ਰੰਗੀਨ ਟੀਵੀ ਵੰਡਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਸ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਬਾਲਾਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਖਰਚ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਵਿਵਹਾਰਕ ਚੋਣ ਵਾਅਦੇ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੋਣ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ "ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪ੍ਰਥਾ" ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੁਫਤ ਵੰਡਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਲਈ ਜਨਤਕ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ

ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਦੋਂ ਪਟੀਸ਼ਨਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ‘ਆਦਰਸ਼ ਕੋਡ ਆਫ ਕੰਡਕਟ’ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ' (ਮੁਫ਼ਤ ਰਾਵੜੀਆਂ ਵੰਡਣਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਪਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ।

Posted By: Jaswinder Duhra