ਪਨੀਰ ਨਹੀਂ ਜ਼ਹਿਰ! ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੈਮੀਕਲ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹੈ ਤਿਆਰ, ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ, ਢਾਬਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਹੋਟਲਾਂ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ
ਹਾਪੁੜ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ ਪਨੀਰ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਲੀਆਂ, ਛੋਟੇ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਹੁਣ ਛੋਟੇ ਢਾਬਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਫਾਈਵ ਸਟਾਰ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sun, 24 May 2026 04:06 PM (IST)
Updated Date: Sun, 24 May 2026 04:10 PM (IST)
ਠਾਕੁਰ ਡੀ.ਪੀ. ਆਰਿਆ, ਹਾਪੁੜ। ਹਾਪੁੜ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ ਪਨੀਰ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਲੀਆਂ, ਛੋਟੇ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਹੁਣ ਛੋਟੇ ਢਾਬਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਫਾਈਵ ਸਟਾਰ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਗਏ ਮਿਲਾਵਟੀ ਪਨੀਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ (Food Safety Department) ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੂਰੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ 'ਹਾਪੁੜ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ' ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਮਿਲਾਵਟੀ ਪਨੀਰ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਸਪਲਾਈ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਕੈਮੀਕਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹਾਪੁੜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਭਾਗੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਈਵੇਅ ਕਿਨਾਰੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਢਾਬਿਆਂ, ਛੋਟੇ ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੈਟਰਿੰਗ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੱਕ ਇਸ ਮਿਲਾਵਟੀ ਪਨੀਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਰੇਲੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀਪਤ ਤੱਕ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਾਨਪੁਰ ਤੱਕ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਾਪੁੜ ਅਤੇ ਅਮਰੋਹਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਨੀਰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਦੇ 29 ਵੱਡੇ ਵਾਹਨ ਫੜੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾ ਪਨੀਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਵਰਤੋਂ
ਖਾਧ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟਿਕ ਸੋਡਾ ਫਲੈਕਸ, ਰਿਫਾਇੰਡ ਸੋਇਆ ਆਇਲ, ਵਿੰਗਰ ਐਸਿਡ, ਸਟਾਰਚ ਪਾਊਡਰ, ਰਾਨੀਪਾਲ ਲਿਕਵਿਡ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ-ਪਰ-ਆਕਸਾਈਡ ਵਰਗੇ ਕੈਮੀਕਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਨੀਰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਮੁਲਾਇਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਿਲਾਵਟੀ ਪਨੀਰ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਲਿਵਰ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਫੂਡ ਪੋਇਜ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਹੁਣ ਹਾਪੁੜ ਦੇ ਗੋਦਾਮਾਂ, ਡੇਅਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਖੰਗਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਭਾਗੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਕੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਕਿਸ ਕੈਮੀਕਲ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਕੰਮ
ਕਾਸਟਿਕ ਸੋਡਾ: ਇਹ ਪਨੀਰ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਵਰਗਾ ਗਾੜ੍ਹਾ, ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਟੈਕਸਚਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਦੀ ਸ਼ੈਲਫ ਲਾਈਫ (ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਮਿਆਦ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਿਫਾਇੰਡ ਸੋਇਆ ਆਇਲ: ਸਕਿਮਡ ਮਿਲਕ (ਘੱਟ ਫੈਟ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ) ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਤੇਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਨੀਰ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਵਿੰਗਰ ਐਸਿਡ: ਸਿਰਕੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਪਨੀਰ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂ ਤਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਪਨੀਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਸਟਾਰਚ ਪਾਊਡਰ: ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਨੀਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਰਾਨੀਪਾਲ ਲਿਕਵਿਡ: ਰਾਨੀਪਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਫ੍ਰੈਸ਼ (ਤਾਜ਼ਾ) ਲੱਗੇ।
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਆਕਸਾਈਡ: ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਨੀਪਾਲ ਪੂਰੇ ਪਨੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਨੀਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਧੱਬਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਨੀਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
"ਮਿਲਾਵਟੀ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਧੰਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੈਮੀਕਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਰਾਜਾਂ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਪੁੜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਟੀਮ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤਾਰਾ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ 'ਹਰੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ-ਰਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਕੈਮੀਕਲ ਫਰਮ' ਤੋਂ ਖਰੀਦੋ-ਫਰੋਖਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।"
- ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ (ਉਪ-ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ)