ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਜੇਐਨਐਨ : ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 2020 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਨੇ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ 12 ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਗਲੀਆਂ-ਨਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਨਿਕਾਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸੀਪੀਸੀਬੀ ਨੇ ਸੋਧ ਕੇ ਹੋਏ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼, ਹੁਣ 51 ਪੰਨੇ ਹਨ।

ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਜਾਂ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ, ਕਾਮਨ ਐਫਲੂਐਂਟ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ (ਸੀਈਟੀਪੀ) ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਗਾਂ-ਮੱਝ ਦਾ ਗੋਬਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੰਡਾਰਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਵਰਮੀ ਕੰਪੋਸਟ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗੇ ਉਪਾਅ ਵੀ ਅਪਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਲਿਡ ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨਿਯਮ 2016 ਡੇਅਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ। ਡੇਅਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਕ ਮੱਝ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 100 ਲੀਟਰ ਅਤੇ ਇਕ ਗਾਂ ਲਈ 50 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਨਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਨਵਰ ਪ੍ਰਤੀ 150 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਹੁਣ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਦੋ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦਾ ਆਡਿਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੀਪੀਸੀਬੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਨਜੀਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਡੇਅਰੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ

ਇਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਗਾਂ-ਮੱਝ-ਬਲਦ ਹਰ ਰੋਜ਼ 15 ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋ ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਉਨੀ ਹੀ ਲੀਟਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੇਅਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਵਹਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਾਲੇ ਅਤੇ ਨਾਲੀਆਂ ਜਾਮ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਅਮੋਨੀਆ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਬਦਬੂ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਢਿੱਲ

- ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਗਊਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਕੂਲ/ਕਾਲਜ ਤੋਂ 100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸੀਮਾ 200 ਤੋਂ 500 ਮੀਟਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

- ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 200 ਮੀਟਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਵੀ 100 ਤੋਂ 500 ਮੀਟਰ ਤਕ ਸੀ।

Posted By: Ramandeep Kaur