ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਜੇਐਨਐਨ : ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਕੇ. ਵਿਜੇ ਰਾਘਵਨ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਖਦਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਆਉਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਠੋਸ ਉਪਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਆਵੇ ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾ ਆਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਘਵਨ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ। ਕੋਵਿਡ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਉੱਭਰ ਕੇ ਆਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਹਿਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਕਾਰਨਾ ਮੂਰਖ਼ਤਾ ਹੋਵੇਗੀ।


ਸਿਆਣਪ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਕਿਵੇਂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਘਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਾਇਰਸ ਕੋਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਕੋਵਿਡ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਭੀਡ਼੍ਹ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਅਸਾਮ, ਬੰਗਾਲ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਵਿਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੀਜੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਮਾਰੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤਕ ਸਾਰੇ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮਾਂ (ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ) 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ਤਾਂ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਆਨਲਾਈਨ ਤਕ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।


ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਵੀ ਰਹੀ। ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੋਵਿਡ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਕੋਵਿਡ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਟੀਕੇ 90 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਜਾਂ ਮੁਫਤ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਆਈ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚ ਬਿਸਤਰੇ, ਆਕਸੀਜਨ, ਦਵਾਈ ਆਦਿ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਦਿੱਲੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਆਦਿ ਨੇ ਢੁਕਵੀਂ ਆਕਸੀਜਨ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।


ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਇਰਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਦੋ ਕਾਰਜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਨੂੰ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਖ਼ਰਾਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਨਰਸਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਬਫਰ ਸਟਾਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ।

Posted By: Sunil Thapa