ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਜੇਐਨਐਨ : ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਏਡਜ਼ ਦਿਵਸ ਹੈ। ਏਡਜ਼ ਇਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੈਕਸ ਦੁਆਰਾ ਏਡਜ਼ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਐਚਆਈਵੀ ਦੇ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰਮ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਏਡਜ਼ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਂ 'ਐਕਵਾਇਰਡ ਇਮਿਊਨੋ ਡਿਫੀਸ਼ੈਂਸੀ ਸਿੰਡਰੋਮ' ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਚ 1981 'ਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੈਕਸ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਗਏ ਸਨ। ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਸ 'ਤੇ ਖੋਜ ਹੋਈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਇਹ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਬਹੁਤ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਏਡਜ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

HIV/AIDS ਕੀ ਹੈ?

ਏਡਜ਼ HIV ਨਾਂ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਗ ਦੇ ਲਗਪਗ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਐੱਚਆਈਵੀ ਇਕ ਐੱਚਆਈਵੀ- ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ ਵਿਅਕਤੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ (6 ਤੋਂ 10 ਸਾਲ) ਤਕ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਆਮ ਜੀਵਨ ਜੀਅ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਜਿਆਂ ਤਕ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੈ ਇਹ ਵਾਇਰਸ

ਖੂਨ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਟੀ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ (6 ਤੋਂ 10 ਸਾਲ) ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਏਡਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਏਡਜ਼ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ?

- ਕਿਸੇ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ

- ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਰਮਿਤ ਸਰਿੰਜਾਂ ਅਤੇ ਸੂਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ

- ਐੱਚਆਈਵੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਅੰਗ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ

- ਇਕ ਐੱਚਆਈਵੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦਾ

ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਆਮ ਸਬੰਧਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ, ਇਕੱਠੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ, ਇੱਕੋ ਬੋਤਲ ਪਾਣੀ ਪੀਣ, ਇੱਕੋ ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ, ਇੱਕੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ, ਇੱਕੋ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੀ।

ਏਡਜ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ

- ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਨਾ ਕਰੋ।

- ਜਿਨਸੀ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

- ਨਸ਼ੇੜੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਰਿੰਜਾਂ ਅਤੇ ਸੂਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ।

- ਏਡਜ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

- ਖੂਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਖੂਨ ਨਾ ਲਓ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੂਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਐੱਚਆਈਵੀ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਖੂਨ ਹੀ ਲਓ।

- ਸਿਰਫ਼ ਡਿਸਪੋਜ਼ੇਬਲ ਸਰਿੰਜਾਂ ਅਤੇ ਸੂਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਰੋਗਾਣੂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਬਲੇਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਕਰੋ।

ਐੱਚਆਈਵੀ ਦੀ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਲੱਛਣ

7 ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਐੱਚਆਈਵੀ ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਲੱਛਣ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ:-

- ਗਲੇ ਜਾਂ ਕੱਛਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਜੀਆਂ ਗੰਢਾਂ

- ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਦਸਤ

- ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬੁਖਾਰ

- ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਖੰਘ

- ਅਸੱਪਸ਼ਟ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ

- ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮ

- ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਖਾਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਧੱਫੜ

ਐੱਚਆਈਵੀ ਦੀ ਲਾਗ ਦਾ ਪਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।

Posted By: Ramandeep Kaur