ਮੁਕਾਬਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨ 'ਚ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜੋ ਤਣਾਅ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ, ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਦਬਾਅ

ਕਲਾਸ ਅਤੇ ਟਿਊਸ਼ਨ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ 'ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੋ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ

ਬਹੁਤੇ ਮਾਪੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦੇਣ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਤੇ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਚ ਸਰਬੋਤਮ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਧਾਰਾ 'ਚ ਸਫਲ ਹੋਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ। ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਉੁਮੀਦਾਂ 'ਤੇ ਬੋਝ ਨਾ ਪਾਓ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮਰਥਨ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰੋ

ਮਾਂ-ਪਿਓ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥੰਮ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ, ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਵਚੇਤਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਯਾਰਡ-ਸਟਿਕ ਨਾਲ ਮਾਪਣ ਦਾ ਯਤਨ ਨਾ ਕਰੋ।

ਇਨਾਮ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ

ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਜ਼ਾ ਆਖ਼ਰੀ ਉਪਾਅ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦੇਵੋ। ਉਸ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਖਾਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਤੀਰਾ

ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ, ਖਾਣ ਤੇ ਕਸਰਤ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਸਹੀ ਪੋਸ਼ਣ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੰਕ ਫੂਡ ਦੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਨਾਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ

ਆਖ਼ਰੀ ਇਮਤਿਹਾਨ ਬਾਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਚਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦੇਵੇਗਾ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ

ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਓ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਦਿਨ 'ਚ ਦੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦਿਲਚਸਪ ਤੇ ਨੀਰਸ, ਆਸਾਨ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰੋ। ਸਮਾਂ ਸਾਰਣੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਓ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ 'ਤੇ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤਕ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿਓ।

ਮਨੋਰੰਜਨ

ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਡਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਟਕਣਾ ਘੱਟ ਕਰੋ

ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੋ ਕਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਟੀਵੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕੱਟੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਚੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਲਕਾ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਲ ਸੰਗੀਤ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਰਾਮ ਵੀ ਹੈ ਅਹਿਮ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨਤ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿਓ।

ਮਦਦ ਲਵੋ

ਜੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਲਵੋ। ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੂਡ, ਭੁੱਖ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਦੇ ਢੰਗ 'ਚ ਅਚਾਨਕ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

- ਵਿਜੈ ਗਰਗ

90233-46816

Posted By: Harjinder Sodhi