ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਉੱਤਮ ਸਾਥੀ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਤੇ ਉਸਾਰੂ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਾਡੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ 'ਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਡੀ ਬੌਧਿਕਤਾ ਤੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਨਵੀਨਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਤਾਬਾਂ

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਾਡੇ ਗਿਆਨ 'ਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ । ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਡੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਨਿਖ਼ਾਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਚੰਗੀ ਕਿਤਾਬ ਸਾਡੀ ਸੱਚੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।

ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਹਨ ਕਿਤਾਬਾਂ

ਸਾਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਦਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਚੰਗੀ ਕਿਤਾਬ ਸਾਡੀ 'ਦੋਸਤ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ' ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਤਾਕਤ ਦੋਵੇਂ ਬਰਬਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੋਤ

ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ 'ਚ ਆਦਮੀ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਭਾਲਦਾ ਹੈ । ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਤੇ ਕਾਢਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮਣਾ, ਖੇਡਣਾ ਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵੇਖਣਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਸਲ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਮਾਨਸਿਕ ਭਟਕਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਦੂਰ

ਅਜੋਕੀ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਵੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਹੋਣ ਲਈ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਢੁੱਕਵੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ 'ਚੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਜੋਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਰੂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪ ਹੀ ਬਚ ਜਾਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆ, ਬਲਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਭਟਕਣਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਰੋ ਸਦਵਰਤੋਂ

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਯਤਨ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣਾ ਵਾਧੂ ਸਮਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ 'ਚ ਗੁਜ਼ਾਰਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਰਾਹੀਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਅਫਵਾਹਾਂ ਦੀ ਬੰਬਾਰੀ 'ਚ ਘਿਰ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਉਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਆਖ਼ਰ ਤਾਂ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਡੀਆਂ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਦੀ ਨਕਲੀ ਦੁਨੀਆ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨਮਈ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੀਆਂ ।

- ਡਾ. ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ

Posted By: Harjinder Sodhi