ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹੰਢਣਸਾਰ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਪੇ ਜਨਮਦਾਤੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਦੀ ਨੀਂਹ ’ਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਚੁਬਾਰੇ ਉਸਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਬਗੁਣੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਘਰਾਂ ਦੇ ਤਣਾਅ, ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸਾਧਨ ’ਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ ਭਾਵ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਲ਼-ਪਲ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਖੋਜੀ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।

ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਲੋੜ

ਔਲਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ’ਚੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਸਾਗਰ ’ਚ ਡੁਬਕੀਆਂ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਓਨੇ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਗੇ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਛੋਹ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕੋਮਲ ਤੇ ਮੁਹੱਬਤੀ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਬੱਚਾ ਸਹੀ ਟਰੈਕ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮੋਹ ਭਰੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕਰੋ ਸਵੀਕਾਰ

ਸੁਣਨਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਓ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ। ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਰਚ-ਮਿਚ ਜਾਵੋਗੇ। ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ’ਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਕੱਠਿਆਂ ਬਿਤਾਓ ਸਮਾਂ

ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਹੁਨਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਖੇਡਦੇ ਹੋ? ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਨ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ 15 ਮਿੰਟ ਕੱਢਣਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੀਵੀ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਫੋਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕੁਝ ਭਰਪੂਰ ਸਮਾਂ ਇਕੱਠਿਆਂ ਬਿਤਾਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ’ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੱਚੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਇਕੱਠਿਆਂ ਖਾਣਾ ਅਕਸਰ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਬਹਾਨਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਝੰਜਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ। ਭੋਜਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਵੈਮਾਣ ’ਚ ਹੁੰਦਾ ਅਥਾਹ ਵਾਧਾ

ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਅਜਿਹੇ ਵਰਤਾਓ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਈਰਖਾ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਤਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਵੈਮਾਣ ’ਚ ਵੀ ਅਥਾਹ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟੂਰ ’ਤੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ’ਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੈਰ, ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ’ਚ ਰੁਟੀਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਥੀਏਟਰ ’ਚ ਫਿਲਮ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢੋ। ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪਨੀਰੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕਰੋ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਬਾਰੇ ਨਵਾਂ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਨਿਯਮ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਭੜਕੋ ਨਾ ਸਗੋਂ ਸਹਿਜ ਰਹਿ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ।

- ਬਲਜਿੰਦਰ ਜੌੜਕੀਆਂ

Posted By: Harjinder Sodhi