RBI new Guidelines ਨਈ ਦੁਨੀਆ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕਈ ਵਾਰ ਫਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਲਿਜਾ ਕੇ ਬਦਲ ਲਿਆਈਏ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਬੈਂਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਬਦਲੇਗਾ ਤਾਂ ਕਿੰਨੇ ਰੁਪਏ ਕੱਟੇਗਾ? ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਭਾਵ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਗਾਈਡਲਾਈਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਫੀਸ ਦੇ ਫਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟ ਬਦਲੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਹੜਾ ਨੋਟ ਬਦਲਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਡ਼ਾ ਨਹੀਂ , ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਂਕ ’ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। ਭਾਵ ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਰੁਪਏ ਬਦਲਣ ਲਈ ਬੈਂਕ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇਗਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਉਸ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਖਾਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਨੋਟ ਬਦਲੇ ਜਾ ਸਕਣਗੇ। ਪੜੋ ਫਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟ ਬਦਲਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੀ ਹਨ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼...

ਹੁਣ ਫਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋ ਬਿੱਲਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ

RBI ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਛੋਟ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਗਾਹਕ ਆਪਣੇ ਫਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ ਬਿੱਲਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਰਕਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਨਵੇਂ ਨੋਟ ਤਾਂ ਲਏ ਹੀ ਜਾਂ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਕਤ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿਚ ਖਾਤਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟ ਬਦਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਟੇ ਹੋਏ, ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਸੜ ਚੁੱਕੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਨੋਟ ਦੀ ਹਾਲਤ ਥੋੜੀ ਚੰਗੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੋਟ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਫਾੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਇਹ ਜਾਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਨੋਟ ਕਿਥੋਂ ਆਏ ਹਨ।

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿੰਨਾ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਰੁਪਏ ਦਾ ਅਪਮਾਨ

ਨੋਟ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲਿਖਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਨੋਟ ਉਡਾਉਣਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਈ ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ 'ਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਸਤਰਾਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਖੁੰਝਦੇ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਬਦਲਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਥ ਪਿਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਆਮ ਜਨਤਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਵਿਚ, ਨੋਟਾਂ 'ਤੇ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੀ ਆਦਤ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ ਪਰ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਹੁਦੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ 'ਤੇ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਖੁੰਝਦੇ ਨਹੀਂ। ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਨੋਟ ਗਿਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੋਟਾਂ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।

ਆਰਬੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਵਾਈ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਬੰਡਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਟੈਪਲਰ ਪਿੰਨ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਪਿੰਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪਰ ਬੈਂਕ ਕਲਰਕ ਨੋਟ ਨੂੰ ਰਬੜ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਲਮ ਵਿਚੋਂ ਨੰਬਰ ਲਿਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਨੰਬਰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੰਬਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਇਸਨੂੰ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਨੋਟ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Posted By: Tejinder Thind