ਜੇਐੱਨਐੱਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਰੂਦ ਦੀਆਂ 12 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ ਫਲ ਦੇਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਅਰਕਾ-ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ-ਸਫੇਦਾ, ਚਿਟੀਦਾਰ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰੂਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ। ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਸਫੇਦਾ ਕਿਸਮ ਸਿੱਧੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਫਲ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਦਰਮਿਆਨੇ, ਗੋਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਔਸਤਨ ਭਾਰ 180 ਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨਿਰਵਿਘਨ, ਪੀਲੀ, ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਖਨਊ-49 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ, ਫਲਦਾਰ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਫਲ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਗੋਲ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਖੁਰਦਰੀ ਸਤਹ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਫੈਦ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਖੱਟਾ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਟਾਕਦਾਰ ਅਮਰੂਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਚਿੱਟੇ ਅਮਰੂਦ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਲਾਲ ਚਟਾਕ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਨਰਮ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਮੱਧਮ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਮੁਲਾਇਮ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੂਦ ਦੀ ਅਰਕਾ-ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ ਕਿਸਮ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੇ, ਨਰਮ ਬੀਜ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ-ਸੀ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬੂਟੇ ਲਗਾਓ: ਉਜਵਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ.ਡੀ.ਕੇ.ਰਾਣਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੂਦ ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੂਦ ਲਈ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਜਲਵਾਯੂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।

ਬੀਜਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ: ਅਮਰੂਦ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੇਤਲੀ ਦੋਮਟ ਮਿੱਟੀ ਚੰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਅਮਰੂਦ ਦਾ ਬੂਟਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ 15-20 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੋਇਆਂ ਨੂੰ 15-20 ਕਿਲੋ ਗੋਬਰ, 500 ਗ੍ਰਾਮ ਸੁਪਰ ਫਾਸਫੇਟ, 250 ਗ੍ਰਾਮ ਪੋਟਾਸ਼ ਅਤੇ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਮਿਥਾਇਲ ਪੈਰਾਥੀਓਨ ਪਾਊਡਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਟੋਇਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 15 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੋਏ ਨੂੰ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿੱਟੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਮ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਚਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰੋ। ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰੋ।

Posted By: Jaswinder Duhra